Việt Nam đã thực hiện những cải cách đáng kể về thuế và kế toán. Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC và các văn bản sửa đổi liên quan. Nhìn chung, Thông tư 99 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 tiệm cận hơn với chuẩn mực quốc tế (IFRS) và hỗ trợ cách tiếp cận dựa trên nguyên tắc. Sự chuyển dịch từ tuân thủ theo hướng dẫn sang tuân thủ theo nguyên tắc khuyến khích tư duy gần với IFRS hơn, đồng thời vẫn giữ nền tảng của Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
Dưới đây là những thay đổi chính trong quy định mới, áp dụng cho các năm tài chính bắt đầu từ ngày 1/1/2026 trở đi.
- Linh hoạt hơn trong hệ thống và chứng từ kế toán
So với cấu trúc cứng nhắc theo Thông tư 200, Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc thiết kế và quản lý chứng từ, hệ thống kế toán. Doanh nghiệp có thể sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu và kết cấu tài khoản, miễn là không làm thay đổi bản chất của báo cáo tài chính. Doanh nghiệp cũng có thể tự thiết kế biểu mẫu chứng từ, chứng từ điện tử và sổ kế toán phù hợp với hoạt động của mình, miễn là đảm bảo các nội dung bắt buộc cơ bản và tính xác thực, có thể kiểm tra, truy xuất.
Các nội dung sửa đổi và tự thiết kế phải được quy định trong quy chế kế toán nội bộ do chính doanh nghiệp ban hành.
- Hướng dẫn rõ hơn về kế toán hợp nhất
Nếu Thông tư 200 yêu cầu hợp nhất đối với tập đoàn công ty mẹ – công ty con, thì Thông tư 99 mở rộng yêu cầu này sang các đơn vị phụ thuộc và đơn vị liên quan. Từ năm 2026, doanh nghiệp có công ty con, đơn vị phụ thuộc hoặc đơn vị liên quan phải lập báo cáo tài chính hợp nhất và loại trừ các giao dịch nội bộ.
- Doanh nghiệp được lựa chọn đồng tiền chức năng trong kế toán
Đồng tiền mặc định vẫn là Việt Nam đồng (VND). Doanh nghiệp chủ yếu dùng ngoại tệ trong thu, chi, định giá hoặc chi phí có thể chọn một ngoại tệ làm đồng tiền chức năng.
- Báo cáo tài chính và thuyết minh
Thông tư 99 chuẩn hóa tên gọi các báo cáo tài chính (ví dụ: ‘Bảng cân đối kế toán’ → ‘Báo cáo tình hình tài chính’) và yêu cầu áp dụng nguyên tắc hồi tố khi thay đổi đồng tiền chức năng. Theo quy định mới, bộ báo cáo tài chính gồm Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (P&L), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, đồng thời chú trọng phần thuyết minh với các nội dung công bố mới gồm:
- Cơ sở lựa chọn chính sách kế toán (cơ sở lập báo cáo, đồng tiền, nguyên tắc ghi nhận doanh thu, phân loại chi phí (theo yếu tố hoặc theo chức năng)).
- Ảnh hưởng của việc thay đổi đồng tiền.
- Giao dịch nội bộ và mức độ rủi ro.
- Phương pháp hợp nhất đối với tập đoàn nhiều đơn vị.
- Đối với doanh nghiệp có đặc thù (sáp nhập/chia tách/tái cấu trúc), Thông tư có hướng dẫn chi tiết hơn.
Việc thuyết minh chi tiết về giao dịch nội bộ, ảnh hưởng của tiền tệ và phương pháp hợp nhất được kỳ vọng sẽ mang lại sự minh bạch hơn cho nhà đầu tư, bên cho vay, cơ quan quản lý và các bên liên quan khác.
- Quản trị kế toán nội bộ đóng vai trò quan trọng.
Thông tư 99 yêu cầu doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về quản trị kế toán nội bộ bằng cách xây dựng quy chế nội bộ và quy trình kiểm soát rõ ràng, thay vì dựa vào các biểu mẫu cứng nhắc như theo Thông tư 200.
ĐỘI NGŨ VIETNAM MANUAL, 20/12/2025
Chưa có bài viết liên quan.
